Diş hekimi malpraktisi

Hekimlerle aynı kurallar

Diş hekimleri de şu konularda hekimlerle aynı kurallara tabidir: hastanın önceden rızasının alınması (büyük ameliyatlarda yazılı olarak; 1219 sayılı Kanun md. 70), zorunlu mesleki mali sorumluluk sigortası (ek md. 12) ve ceza soruşturması için Sağlık Bakanlığının izni (3359 sayılı Kanun ek md. 18). Diş hekimi, dişlerin, diş etlerinin ve bunlarla doğrudan bağlantılı ağız ve çene dokularının sağlığını korumaya, bu dokulardaki hastalık ve düzensizlikleri teşhis ve tedavi etmeye ve rehabilite etmeye yetkilidir. Diş hekimliğinin bir dalında uzman unvanını kullanabilmek için uzmanlık belgesi şarttır (1219 sayılı Kanun md. 29).

Görevli mahkeme, kamu hastanesinde idareye başvuru, zamanaşımı, bilirkişi incelemesi ve ceza soruşturması tıbbi malpraktis sayfasında anlatılmıştır. Bu sayfa, diş tedavisine ve bunun için Türkiye’ye gelen hastalara özgü konuları ele alır.

İmplant, kaplama ve diğer diş tedavileri

Tüketici mevzuatı vekâlet ve eser sözleşmelerini de kapsar (TKHK md. 3). Diş tedavisi ayıplıysa (md. 13) tüketici hizmetin yeniden görülmesini, ortaya çıkan eserin ücretsiz onarılmasını, bedel indirimini veya sözleşmeden dönmeyi seçebilir; her durumda Türk Borçlar Kanununa göre tazminat da isteyebilir (md. 15). Hangi yola başvurulacağı, istenen şeye göre değişir:

İmplant ve protez uygulamalarının eser sözleşmesi mi, vekâlet sözleşmesi mi sayılacağı netleşmemiştir. Her ikisinde de sözleşmeden doğan alacaklar beş yıllık zamanaşımına tabidir; ancak eser sözleşmesinde diş hekiminin ağır kusuruyla işi hiç veya gereği gibi yapmamasından doğan alacaklara genel on yıllık süre uygulanır (TBK md. 146, 147). Klinik, tedavide görevlendirdiği diş hekimlerinin ve diğer çalışanların verdiği zarardan sorumludur; izinle yürütülebilen bir hizmette bu sorumluluğu kaldıran anlaşma kesin olarak hükümsüzdür (TBK md. 116).

2025 sağlık turizmi yönetmeliğine göre yükümlülükler

26 Nisan 2025 tarihli Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik, 2017 tarihli yönetmeliğin yerini almıştır. Yönetmelik, tedavi için yurt dışından gelenleri kapsar; yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları da açıkça bu kapsamdadır (md. 2, 4). Sosyal güvenlik anlaşmaları kapsamındaki hastalar, sağlık turisti olarak ödeme yapmayı kabul etmedikçe kapsam dışındadır (md. 2).

Bakanlık yetki belgesini askıya alabilir veya iptal edebilir (md. 9, 16). Yönetmelik yükümlülükleri düzenler; sorumluluk ise Türk Borçlar Kanunu ve tüketici mevzuatına göre belirlenir. Aynı kurallar, yurt dışından gelen hastaların estetik ameliyat, saç ekimi ve diğer tedavileri için de geçerlidir (tıbbi malpraktis).

Yurt dışından hak arama

• Yetkili mahkeme. Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi, iç hukuktaki yer itibarıyla yetki kurallarına göre belirlenir (MÖHUK md. 40). Klinik kendi yerleşim yerinde, haksız fiilde ayrıca fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yerde dava edilebilir (HMK md. 6, 16).
• Sözleşmeye uygulanacak hukuk. Sözleşmede hukuk seçimi yapılmışsa seçilen hukuk uygulanır (MÖHUK md. 24). Seçim yoksa sözleşmeyle en sıkı ilişkili hukuk, yani kural olarak kliniğin işyeri hukuku uygulanır; Türkiye’de görülen tedavi için bu genellikle Türk hukukudur (md. 24). Hizmetin tüketicinin mutad meskeninin bulunduğu ülke dışında verilmesi gerekiyorsa tüketici sözleşmelerine ilişkin özel kural uygulanmaz (md. 26).
• Haksız fiile uygulanacak hukuk. Haksız fiilin işlendiği ülkenin hukuku uygulanır; zarar başka bir ülkede meydana gelmişse o ülkenin, olay başka bir ülkeyle daha sıkı ilişkiliyse bu ülkenin hukuku esas alınır. Taraflar olaydan sonra uygulanacak hukuku açıkça seçebilir (md. 34). Zararın ancak hasta ülkesine döndükten sonra ortaya çıktığı durumda bu kuralların nasıl işleyeceği netleşmemiştir.
• Tüketici hakem heyeti. Başvuru, tüketicinin yerleşim yerinde veya işlemin yapıldığı yerde yapılabilir (TKHK md. 68); yurt dışında yaşayan hasta için bu, uygulamada Türkiye’deki işlem yeridir.
• Teminat. Yabancı davacı, karşılıklılık esasına göre muaf tutulmadıkça mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır (MÖHUK md. 48). Birleşik Krallık vatandaşlarının bu teminattan muaf olup olmadığı doğrulanmamıştır.
• Belgeler. Birleşik Krallık ve Türkiye, Lahey Apostil Sözleşmesine taraftır.

İngiltere’den hak aramada olağan sıra şöyledir:

1. Kayıtları isteyin. Klinikten ayrıntılı faturayı, röntgen ve CBCT görüntülerini, reçeteleri ve kullanılan malzemelerin listesini yazılı olarak isteyin; tesis bunları ücret almadan vermek zorundadır (Yönetmelik md. 12). Her hasta dosyasının örneğini de alabilir (Hasta Hakları Yönetmeliği md. 16).
2. Tedaviyi yaşadığınız yerde inceletin. Yaşadığınız yerdeki bir diş hekiminin tarihli raporu, kusuru kayda geçirir.
3. Tarihleri hesaplayın. Tüketici talebi için tedaviden itibaren iki yıl (TKHK md. 16), haksız fiil için zararın öğrenilmesinden itibaren iki yıl (TBK md. 72); erken olanı esas alın.
4. Yolu seçin. Yıllık parasal sınırın altında tüketici hakem heyeti (TKHK md. 68); üstünde önce arabulucu, sonra tüketici mahkemesi (md. 73/A).
5. Temsilci belirleyin. Türkiye’deki temsilci için Türk konsolosluğunda düzenlenen ya da İngiltere’de noter onaylı ve apostilli bir vekâletname gerekir; bkz. İngiltere’den vekâletname.

Örnek (varsayımsal). İngiltere’de yaşayan bir hastanın Türkiye’deki bir klinikte implant tedavisi 12 Mayıs 2025’te tamamlanır. Ülkesine döndükten sonra 9 Mart 2026’da implantlardan biri başarısız olur ve hasta neyin yanlış gittiğini aynı gün öğrenir. Tüketici mevzuatındaki süre, ayıp sonradan ortaya çıkmış olsa da tedaviden iki yıl sonra, 12 Mayıs 2027 tarihinde dolar (TKHK md. 16). Haksız fiilde öğrenmeden itibaren işleyen iki yıllık süre 9 Mart 2028’de dolar; bu tarih, tedaviden itibaren işleyen on yıllık sürenin içindedir (TBK md. 72). İki yılı implantın başarısız olduğu günden saymak, tüketici süresinin yaklaşık on ay önce dolduğunu gözden kaçırmak demektir. Hasta arabulucuya başvurursa, başvurudan son tutanağa kadar geçen süre hesaba katılmaz (HUAK md. 18/A).

Süreler tek tabloda

Diş tedavisinde sık yapılan hatalar

• Süreyi implantın başarısız olduğu günden saymak. Tüketici süresi tedaviden itibaren işler (TKHK md. 16).
• Kayıtları almadan ülkeye dönmek. Klinik röntgenleri, diğer görüntüleri, reçeteleri ve malzeme listesini ücret almadan vermek zorundadır; ancak bu yükümlülük istek üzerine doğar (Yönetmelik md. 12).
• Aracı kuruluşa ayrıntılı döküm almadan ödeme yapmak. Aracı kuruluş ücretlerini kalem kalem bildirmek zorundadır (md. 12) ve kendi hizmetinden sorumludur (md. 6).
• Ücret uyuşmazlığını tazminat talebiyle karıştırmak. Yalnızca ücrete ilişkin bir uyuşmazlık sulh hukuk mahkemesinde görülür ve iki yıllık süreye tabidir (1219 sayılı Kanun md. 71); tazminat talebi ise tüketici mevzuatına ve Türk Borçlar Kanununa tabidir (TKHK md. 15; TBK md. 72).
• Yetki belgesini kontrol etmemek. Sağlık turistlerine hizmet veren klinik ve aracı kuruluşun devredilemeyen bir yetki belgesi bulunmalı (md. 5), internet sitesinde akreditasyon veya belge gösterilmelidir (md. 13).

Hazırlanacak belgeler

• Tedavi planı ve fiyat teklifi; ayrıntılı fatura (Yönetmelik md. 12).
• Tedavi öncesi ve sonrası röntgen ve CBCT görüntüleri; implant marka ve seri numarası kartları.
• Klinik veya aracı kuruluşla yazışmalar; aracı kuruluş sözleşmesi ve her iki kuruluşun yetki belgesi bilgileri.
• Tarihli fotoğraflar; yaşadığınız ülkedeki bir diş hekiminin kusura ilişkin raporu.
• Yol ve konaklama masraflarına ilişkin belgeler.
• Türkiye’de temsil edilecekseniz vekâletname.